|
KONKURS NA ZAPROJEKTOWANIE KRZYŻA UPAMIĘTNIAJĄCEGO OBECNOŚĆ OJCA ŚWIĘTEGO JANA PAWŁA II W WARSZAWIE AUTORZY PRACY KONKURSOWEJdr inż. arch. Maciej Pawlikowski mgr inż. arch. Jerzy Dobielecki arch. Piotr Jankowski arch. Szymon Karaś arch. Bartłomiej Łopata konstrukcja inż. M. Próchniewicz wizualizacje arch. Wojciech Wierusz ZAŁOŻENIA AUTORSKIE 1. KONCEPCJA IDEOWA, FORMA Autorom pracy przyświecał cel, aby Upamiętnienie obecności Jana Pawła II w Warszawie, było godne Papieża-Polaka, który pozostawił po sobie wprost niewyobrażalnie bogatą spuściznę intelektualną i duchową, oraz świadectwo świętości, której byliśmy i jesteśmy nadal świadkami. W Polsce wzniesiono kilkaset pomników Papieża, z czego większość to kompozycje figuratywne. Forma ponadczasowa, a jednocześnie zaznaczająca określony moment oraz miejsce, musi być forma prostą, wyrazistą i czytelną. Co więcej, w powszechnej świadomości społecznej, krzyż ze stułą na schodkowym podium na placu Zwycięstwa w Warszawie, zaprojektowany przez prof. A. Szczepińskiego w 1979 roku, był pierwszym i najlepiej zapamiętanym tzw. „ołtarzem papieskim”, chociaż podróż Białego Pielgrzyma do Ojczyzny, była drugą ze 104 pielgrzymek papieskich (pierwszy był Meksyk). A zatem dzień 2 czerwca 1979 roku, zawsze kojarzony będzie w sferze wizualnej z tym drewnianym krzyżem, który jak wiemy, wracał na plac Piłsudskiego jeszcze dwukrotnie. Rozważania o początku drogi Jana Pawła II, prowadzą nieuchronnie do pytań na temat końca pontyfikatu Papieża-Polaka. Prowadzą nas do nierozerwalnie związanych z tym miejscem wydarzeń z piątego i ósmego kwietnia 2005 roku. Nigdy nie zapomnimy Narodowej Mszy Świętej Pogrzebowej – na placu Piłsudskiego w Warszawie, oraz Mszy Świętej Pogrzebowej – na placu Św. Piotra w Rzymie. Nigdy nie zapomnimy wzruszenia i solidarności serc, które towarzyszyło tym dniom. Nigdy nie zapomnimy również widoku ewangeliarza leżącego na trumnie Jana Pawła II, tuż nad godłem przedstawiającym literę „M” pod krzyżem. Ewangeliarza, który wtedy wiatr wiejący „kędy chce” – „czytał”, aż do zamknięcia księgi... Tak, to właśnie te dwa znaki - KRZYŻ i KSIĘGA, ich synteza – jest zdaniem autorów pracy najodpowiedniejszym fundamentem ideowym Upamiętnienia.
Taka symbolika znajduje również oparcie w całym życiu i spuściźnie Jana Pawła II, którego można bez żadnej przesady nazwać Człowiekiem Księgi – z racji prowadzonej ewangelizacji narodów całego świata, którą Papież – Pielgrzym uczynił jednym z priorytetów swojego pontyfikatu. O tym, że papież był również Człowiekiem Krzyża, przyjmującym Krzyż do końca, nie trzeba chyba nikogo przekonywać. Forma „czytanej” księgi może również być kojarzona jako „uskrzydlona forma” – nawiązanie do papieskiego wezwania skierowanego ku Duchowi Świętemu. I wreszcie – jest to widoczne zwłaszcza w widoku od strony pomnika J. Piłsudskiego – w formie zadaszenia jest czytelna litera „M”, wiązana powszechnie z kultem Maryjnym. Pozostaje jeszcze jeden z trzech głównych znaków użytych w projekcie – WODA. Symbolika wody towarzyszy chrześcijaństwu od początku i nie ma właściwie potrzeby uzasadniać jej obecności. Tutaj trzeba jednak dodać, że kaskada wodna w zaprojektowanej formie łączy wiele wątków symbolicznych: woda w ciągłym ruchu wypływa zarówno z podnóża Krzyża – źródła łaski i nadziei, jak i z kart Księgi – symbolizując również wieczne Słowo – „wodę życia”. Symbolika wody łączy zatem dwa pozostałe, użyte w pracy symbole w całość. Zdaniem autorów pracy, jest zgodne z oczekiwaniem społecznym, aby forma samego krzyża – jako krzyża łacińskiego o określonych proporcjach, nawiązywała do krzyża z 1979 r. Tradycja ta została już usankcjonowana w tym szczególnym miejscu, poprzez kilkakrotne „powroty” tego krzyża, oraz kompozycje pojawiające się później na placu Piłsudskiego w czasie licznych uroczystości. Krzyż oryginalny znalazł jednak swoje miejsce w parafii p.w. Św. M. Kolbe w Warszawie i nie ma raczej możliwości jego użycia na stałe w projektowanej kompozycji. Zaproponowana forma krzyża, nawiązuje zatem proporcjami do historycznego krzyża z pierwszej pielgrzymki do Ojczyzny, pod którym padły znamienne słowa Ojca Świętego, nazwane później „drugim Chrztem Polski”. Nawiązuje ona również do tzw. „krzyży misyjnych”, posiadając jednak niezbędne dla kompozycji znamiona monumentalności. W sferze symbolicznej, jest on pomyślany również jako „pamiątka”, a właściwie - relikwiarz: żelbetowy trzpień krzyża – został częściowo obłożony panelami z drewna i zamknięty jak drogocenna pamiątka (relikwia) w hermetycznej obudowie ze szkła. 2. LOKALIZACJA UPAMIĘTNIENIA Wskazany przez Organizatora rejon usytuowania krzyża, to cztery pola wyznaczone na posadzce placu Piłsudskiego, o wymiarach boku 21,40; do 21,60m, w zależności od kierunku pomiaru (wsch.-zach. lub płn. – pd.). Przedstawiony projekt konkursowy obejmuje rozwiązanie Upamiętnienia, rozumiane jako krzyż wraz z najbliższym otoczeniem, nie przekraczającym w rzucie ograniczeń podanych powyżej i wpisany w istniejącą tkankę placu Piłsudskiego (w tym – posadzkę). W projekcie uwzględniono zalecenia dotyczące osi widokowych na placu. Upamiętnienie jest usytułowane frontem w kierunku elewacji zachodniej placu (Grób Nieznanego Żołnierza), w taki sposób, że osie widokowe od strony ul. Wierzbowej i pałacu Bruhla, ujawniają najbardziej atrakcyjne widoki Upamiętnienia – tzn: „z trzech czwartych” (zostało to przedstawione na wizualizacjach).
3. ROZWIĄZANIA SZCZEGÓŁOWE , FUNKCJA A. PODSTAWA - SCHODY Upamiętnienie zostało rozwiązane na rzucie kwadratu o boku 21,00m x 21,00m. Jest to pewne uproszczenie na potrzeby pracy konkursowej, gdyż ewentualne wymiary posadzki w naturze należałoby skorygować (maks. do 30cm na stronę), tak, aby nowoprojektowana posadzka z kostki bazaltowej wpisała się w istniejący rytm pasów kostki brukowej - tak jako to pokazano na wizualizacjach. Zagłębienie posadzki zaprojektowano, jako dwa biegi schodów terenowych, o wygodnych stopniach (15/35 cm), rozdzielone spocznikiem o szerokości 150cm, otaczających krzyż dookoła. Jest to nawiązanie (niejako „negatyw”) do schodkowego podium, na którym był umieszczony krzyż z 1979 r. Dostęp do plateau zagłębionego na ok. 130 cm, zapewnia platforma dla niepełnosprawnych, umieszczona za trzonem krzyża – od strony pomnika J. Piłsudskiego. Od frontu Upamiętnienia umieszczono kaskadę wodną. FUNKCJA MEDIALNA I EDUKACYJNA Słynne słowa wypowiedziane przez Jana Pawła II w roku 1979: "Niech zstąpi Duch Twój...", nie muszą być tylko martwym napisem wyrytym w kamieniu. Prezentacja multimedialna przygotowana w kilku językach pozwalałaby zapoznać się osobom odwiedzającym to szczególne miejsce, z przesłaniem Papieża - Polaka. Można by było wciąż na nowo przeżywać ten moment w historii, wraz z niezbędnym komentarzem wyjaśniającym jego wagę dla historii Polski i Europy. Upamiętnienie, a szczególnie jego zadaszone zagłębienie, ma pełnić oprócz symbolicznej i historycznej (odbiór prezentacji multimedialnych), także funkcję zupełnie utylitarną. Plac dotąd odbierany jako „przestrzeń”, zyskuje także nowe, konkretne „miejsce”. Miejsce, które może być miejscem zadumy, medytacji, spotkań, odpoczynku przy kaskadzie wodnej, czy po prostu znakomitym punktem orientacyjnym.
B. KRZYŻ Powyżej zadaszenia żelbetowy trzpień krzyża – został obłożony panelami z drewna elewacyjnego w systemie bezszprosowym. Takie rozwiązanie stwarza swoiste napięcie zarówno w relacjach pomiędzy użytymi materiałami – naturalne drewno, szkło i metal, jak również w sferze odbioru bryły krzyża – w zależności od pory dnia, oświetlenia i punktu widokowego – czytanego jako masywny – drewniany, lub lekki – ze szkła i światła. Na trzonie krzyża, poniżej zadaszenia zostaną umieszczone panele LCD, zabezpieczone szkłem bezpiecznym, na których będzie można uruchomić multimedialne prezentacje dotyczące historii miejsca, dorobku Jan Pawła II, wydarzeń związanych z Jego osobą itp. Prezentacje dostępne z menu dotykowego w kilku językach, byłyby istotnymi elementami edukacyjnymi, które pogłębiają wartość upamiętnienia.
C. ZADASZENIE - KSIĘGA Zadaszenie w formie „księgi”, zostało oparte na wsporniku żelbetowym („grzbiecie księgi”), połączonym monolitycznie z trzonem krzyża. Zadaszenie nie pokrywa całości zagłębienia, dając możliwość przebywania zarówno „wewnątrz”, jak i „na zewnątrz” przeszklonej formy. Dźwigary projektuje się ze stali malowanej i patynowanej na bronz (spiż).
4. ROZWIĄZANIA SZCZEGÓŁOWE , MATERIAŁY, KONSTRUKCJA Krzyż – projektuje się jako żelbetowy, o przekroju ok. 90/90 cm, z betonu architektonicznego. Szklony w systemie bezszprosowym (np. cięgnowym). Szkło osłaniające część z okładzina drewnianą – zamknięte hermetycznie z użyciem absorberów wilgoci. Drewno elewacyjne odporne na promienie UV i korozję biologiczną. „grzbiet” – wspornik – żelbet architektoniczny o przekroju 90/60cm , okładany blachą patynowana na bronz. Beton zbrojony z zatopionymi dwuteownikami ok. I 300, do których będą mocowane dźwigary stalowe. Dźwigary – stalowe, wykonywane indywidualnie jako profile zamknięte z blachy 8mm, o przekrojach (wstępnie), 100/200mm, 200/200mm, 100/300mm, mocowane do wspornika żelbetowego, końce „skrzydeł” usztywnione profilami zamkniętymi 20/20mm. Szklone szkłem bezpiecznym, mocowanym w systemie bezszprosowym. Wykończenie posadzek – kostka granitowa i bazaltowa, płyty granitowe płomieniowane. Instalacje: przyłącze wody i kanalizacji, odwodnienia liniowe, pompownia kaskady z filtrami i uzdatnianiem obiegu zamkniętego. przyłącze elektryczne, Instalacja oświetleniowa – oświetlenie zewnętrzne, wewnętrzne, oświetlenie liniowe pod podstopnicami schodów. - Instalacja multimedialna z serwerownią. monitoring.
|